medisch-banner.jpg

Alles over AA / PNH

Oorzaak

De oorzaak van de te snelle afbraak van de rode bloedcellen is de verandering van een gen in de bloedmakende stamcellen in het beenmerg. Door het defecte gen ontstaan abnormaal gevoelige rode bloedcellen die sneller kapotgaan (hemolyse). De oorzaak van de genmutatie is niet bekend.


Het is eigenlijk een foutje waar met name de rode bloedcellen last van hebben. De paroxismale nachtelijke hemoglobinurie (PNH) rode bloedcellen missen door dit foutje allerlei eiwitten op de buitenkant van de cel. Die eiwitten vormen samen een pantser dat de rode bloedcellen nodig hebben om zich te beschermen tegen afbraak (bijv. door een virus of bacteriën). Het tast het natuurlijke afweersysteem aan dat ons beschermt tegen infecties.

plaatje pnh cel

Het blijkt dat deze eiwitten verankerd zitten aan de oppervlakte van de rode bloedcellen met een zogenaamd anker. Bij mensen met PNH ontbreekt dit anker, waardoor deze eiwitten - die wel gewoon aangemaakt worden - niet op de oppervlakte van bloedcellen kunnen hechten.

plaatje


Als er geen pantser is valt het afweersysteem van het lichaam (complement) de PNH-cel aan en breekt deze versneld af.

PNH-kloon

De aangedane bloedcellen noemen we samen de PNH-kloon. Het is belangrijk om de grootte van de PNH-kloon in de gaten te houden omdat deze iets zegt over de ernst van de PNH en de mate van bloedafbraak. De grootte van de PNH-kloon wordt gemeten als het percentage van de witte bloedcellen dat aangedaan is door de mutatie. De grootte van de PNH-kloon kan ook worden gemeten in de rode bloedcellen. Dit is echter lastig omdat zowel de continue afbraak als transfusies waarbij rode bloedcellen van gezonde - dus zonder mutatie - worden toegediend, dit getal sterk beïnvloeden.

Mogelijke verklaring

Het aandeel PNH-cellen - de grootte van de PNH-kloon - kan in de loop van de ziekte toenemen. Een mogelijke verklaring is dat afweercellen gericht tegen het eigen beenmerg, zorgen voor het groeien van de PNH-kloon.

Afweercellen (T-cellen) vallen normaliter alleen binnendringers van buitenaf aan, maar soms ook lichaamseigen cellen. Onderzoekers denken dat dit ook het geval is bij mensen met PNH. Wanneer de T-cellen het beenmerg binnenkomen, vallen zij de normale stamcellen aan en deze leggen hierbij een voor een het loodje. De PNH-stamcellen zien er anders uit door de mutatie, worden niet herkend en overleven de aanval. Ze krijgen dus de kans om zich te blijven delen en rijpe bloedcellen te produceren, waardoor ze ook in de bloedbaan de overhand krijgen ten opzichte van de normale cellen.

Lees ook over de combinatie PNH en aplastische anemie >>